Katedra im. Wincentego
Witosa na Uniwersytecie Warszawskiem
Katedra będzie wspólnie prowadzoną inicjatywą obu instytucji, łączącą potencjał naukowo-badawczy Instytutu im. Wincentego Witosa z zasobami naukowymi, dydaktycznymi i akademickimi Uniwersytetu Warszawskiego.
Cele i znaczenie Katedry
Katedra im. Wincentego Witosa będzie miała charakter interdyscyplinarny, a jej działalność nie będzie ograniczała się wyłącznie do badań historycznych nad postacią i działalnością jej patrona. Wincenty Witos traktowany będzie jako punkt wyjścia do szerszej refleksji naukowej nad przemianami polskiego społeczeństwa, funkcjonowaniem państwa, rozwojem obszarów wiejskich, edukacją, życiem publicznym oraz odpowiedzialnością obywatelską.
Takie podejście odpowiada również znaczeniu, jakie sam Wincenty Witos przypisywał nauce, edukacji i podnoszeniu poziomu świadomości obywatelskiej społeczeństwa. Edukację postrzegał jako jeden z fundamentów rozwoju społecznego i gospodarczego, a podnoszenie poziomu wiedzy i świadomości mieszkańców wsi jako warunek ich aktywnego udziału w życiu publicznym oraz modernizacji państwa.
Z tego względu działalność Katedry ma obejmować nie tylko badanie przeszłości, lecz także wykorzystywanie dorobku i doświadczeń związanych z dziedzictwem Wincentego Witosa do podejmowania współczesnych wyzwań.
Interdyscyplinarność Katedry będzie znajdowała odzwierciedlenie w szczególności w następujących obszarach:
Nauki historyczne
obejmujące badania nad życiem, działalnością publiczną i polityczną Wincentego Witosa, historią ruchu ludowego oraz przemianami polskiej wsi. Istotnym elementem będzie również rozwijanie badań archiwalnych, opracowywanie i udostępnianie źródeł oraz dokumentowanie dziedzictwa historycznego.
Nauki o polityce i administracji
pozwalające analizować rolę Wincentego Witosa w kształtowaniu polskiego życia politycznego, historię polskiej myśli politycznej, rozwój ruchu ludowego oraz mechanizmy funkcjonowania państwa i demokracji. Obszar ten będzie obejmował również refleksję nad współczesnymi wyzwaniami życia publicznego i uczestnictwa obywatelskiego.
Nauki socjologiczne
skoncentrowane m.in. na przemianach społecznych zachodzących na obszarach wiejskich, funkcjonowaniu społeczności lokalnych, procesach demograficznych, migracji i wyludnianiu się wsi, a także zmianach zachodzących w relacjach pomiędzy mieszkańcami obszarów wiejskich i miejskich. W tym kontekście możliwe będzie również podejmowanie badań dotyczących roli kobiet na wsi, młodzieży oraz aktywności społecznej i obywatelskiej.
Nauki prawne
umożliwiające analizę dorobku legislacyjnego okresów, w których Wincenty Witos pełnił funkcję Premiera, a także szerszych zagadnień związanych z kształtowaniem instytucji państwa, prawa i administracji publicznej w II Rzeczypospolitej. Dorobek prawny i polityczny tego okresu będzie stanowił punkt wyjścia do badań nad ewolucją polskiego państwa i jego instytucji.
Nauki pedagogiczne i obszar edukacji
nawiązujące do szczególnej roli, jaką Wincenty Witos przypisywał edukacji i podnoszeniu poziomu świadomości społecznej. Katedra będzie mogła podejmować badania nad współczesnymi modelami edukacji obywatelskiej, edukacją na obszarach wiejskich, dostępem do wiedzy i szans edukacyjnych, a także nad sposobami przybliżania młodemu pokoleniu historii i dziedzictwa polskiej wsi.
Badania nad rozwojem obszarów wiejskich i społeczności lokalnych
łączące dorobek różnych dyscyplin naukowych w celu analizy współczesnych
wyzwań stojących przed polską wsią. Obejmować one mogą m.in. kwestie
demograficzne, społeczne, gospodarcze, edukacyjne i kulturowe oraz poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób wzmacniać potencjał lokalnych wspólnot i przeciwdziałać ich marginalizacji.
Tak szeroko zakreślony zakres działalności sprawia, że Katedra będzie platformą współpracy przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych, umożliwiającą prowadzenie badań na styku historii, politologii, socjologii, prawa, pedagogiki oraz innych dziedzin. Jej uniwersalny charakter ma sprzyjać podejmowaniu tematów istotnych nie tylko z perspektywy historycznej, ale również z punktu widzenia współczesnego funkcjonowania państwa i społeczeństwa.
Katedra będzie również otwarta na współpracę z młodymi badaczami i studentami. Jednym z kierunków jej działalności będzie wspieranie powstawania prac licencjackich, magisterskich i doktorskich dotyczących zarówno Wincentego Witosa i historii ruchu ludowego, jak i szerzej rozumianych problemów społecznych, politycznych, prawnych, edukacyjnych i rozwojowych. Pozwoli to na wykorzystywanie dziedzictwa patrona Katedry jako inspiracji do podejmowania nowych, aktualnych problemów badawczych.
Współpraca krajowa i międzynarodowa
Utworzenie Katedry na Uniwersytecie Warszawskim ma stworzyć warunki do rozwoju współpracy z krajowymi i zagranicznymi ośrodkami akademickimi oraz realizacji wspólnych projektów badawczych.
Szczególny nacisk będzie położony na umiędzynarodowienie działalności Katedry, w tym współpracę z uczelniami i instytucjami naukowymi z Europy, a także innych regionów świata, w których rozwijane są badania dotyczące rolnictwa, społeczności wiejskich, uniwersytetów ludowych i dziedzictwa kulturowego obszarów wiejskich.
Katedra ma być także miejscem integracji środowiska naukowego zajmującego się historią i współczesnością polskiej wsi oraz szeroko rozumianym ruchem ludowym.
Znaczenie inicjatywy
Utworzenie Katedry im. Wincentego Witosa na Uniwersytecie Warszawskim będzie stanowiło istotny krok w kierunku instytucjonalizacji i rozwoju badań nad postacią jednego z najważniejszych przedstawicieli polskiego ruchu ludowego i trzykrotnego Premiera Polski.
Połączenie potencjału Instytutu im. Wincentego Witosa i Uniwersytetu Warszawskiego ma umożliwić prowadzenie badań o charakterze
interdyscyplinarnym, rozwijanie współpracy naukowej oraz popularyzację wiedzy o Wincentym Witosie i jego dorobku wśród środowiska akademickiego, młodzieży i szerokiej opinii publicznej.
Katedra ma jednocześnie stanowić przestrzeń do podejmowania badań nad współczesnymi problemami polskiej wsi, społeczności lokalnych i przemian społeczno-politycznych, traktując dziedzictwo Wincentego Witosa jako punkt odniesienia do refleksji nad wyzwaniami współczesnej Polski.